Οι κανονισμοί για τη μεταφορά ηλεκτρονικών συσκευών στις αεροπορικές πτήσεις έχουν γίνει αυστηρότεροι, καθώς η σημαντική αύξηση περιστατικών με μπαταρίες ιόντων λιθίου, και κυρίως με power banks, έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις αεροπορικές αρχές.
Όσοι πρόκειται να ταξιδέψουν αεροπορικώς καλό είναι να γνωρίζουν τις αλλαγές που εφαρμόζονται από τον Μάιο του 2025 και αφορούν το περιεχόμενο των αποσκευών τους.
Οι σημαντικότερες διαφοροποιήσεις αφορούν τις συσκευές που πλέον δεν επιτρέπεται να τοποθετούνται στις παραδοτέες αποσκευές, αλλά πρέπει να μεταφέρονται αποκλειστικά στη χειραποσκευή, ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος πυρκαγιάς κατά τη διάρκεια της πτήσης.
Διπλασιάστηκαν τα περιστατικά με power banks
Από τον Μάιο του 2025, οι αεροπορικές εταιρείες ενσωμάτωσαν στις οδηγίες ασφαλείας την απαγόρευση μεταφοράς power banks, ηλεκτρονικών τσιγάρων, ασύρματων ακουστικών και γενικότερα συσκευών με μπαταρίες ιόντων λιθίου στις αποσκευές που παραδίδονται για φόρτωση.
Οι συγκεκριμένες συσκευές πρέπει πλέον να μεταφέρονται μόνο στις χειραποσκευές.
Παρά την αλλαγή αυτή, το BBC αποκάλυψε ότι μέσα σε έναν χρόνο τα περιστατικά υπερθέρμανσης, ανάφλεξης και έκρηξης σχεδόν διπλασιάστηκαν, με τα power banks να βρίσκονται πλέον στην κορυφή της λίστας των κινδύνων ασφαλείας για πολλές αεροπορικές αρχές.
Είναι χαρακτηριστικό ότι το 2024 καταγράφηκαν 316 περιστατικά στις βρετανικές αρχές, ενώ το 2025 ο αριθμός εκτοξεύθηκε στα 643. Παράλληλα, οι αναφορές για υπερθέρμανση ή δυσλειτουργία συσκευών αυξήθηκαν από 123 σε 206.
Οι νέοι περιορισμοί για τις μπαταρίες λιθίου
Ο Διεθνής Οργανισμός Πολιτικής Αεροπορίας (ICAO) εκτιμά ότι καταγράφονται περίπου δύο περιστατικά με μπαταρίες λιθίου κάθε εβδομάδα, γεγονός που οδήγησε στην περαιτέρω αυστηροποίηση των οδηγιών.
Μεταξύ των νέων μέτρων προβλέπονται:
έως δύο power banks ανά επιβάτη. Για μπαταρίες έως 100Wh δεν απαιτείται ειδική άδεια, ενώ για χωρητικότητα άνω των 160Wh απαιτείται έγκριση της αεροπορικής εταιρείας και αφορούν κυρίως βοηθήματα κινητικότητας,
απαγόρευση φόρτισης των power banks κατά τη διάρκεια της πτήσης,
υποχρεωτική προστασία των συσκευών, είτε στην αρχική τους συσκευασία είτε σε ξεχωριστή πλαστική σακούλα ή ειδική θήκη, με καλυμμένους τους ακροδέκτες,
οι συσκευές πρέπει να είναι άμεσα προσβάσιμες στον επιβάτη και όχι αποθηκευμένες στα ντουλάπια της καμπίνας.
Παράλληλα, υπενθυμίζεται ότι οι φορητοί υπολογιστές πρέπει να είναι πλήρως απενεργοποιημένοι πριν τοποθετηθούν στη χειραποσκευή, ενώ οι «έξυπνες» βαλίτσες επιτρέπονται μόνο εφόσον η μπαταρία τους αφαιρείται πριν από το check-in και μεταφέρεται στην καμπίνα.
Οι αεροπορικές αρχές ξεκαθαρίζουν επίσης ότι όσοι συνεχίζουν να τοποθετούν μπαταρίες λιθίου στις αποσκευές που καταλήγουν στον χώρο φορτίου θέτουν σε κίνδυνο τόσο τη δική τους ασφάλεια όσο και όλων των επιβατών.
Γιατί μπορεί να εκραγεί μια μπαταρία λιθίου
Οι μπαταρίες ιόντων λιθίου αποτελούνται από έως και 20 διαφορετικά υλικά, αρκετά από τα οποία είναι υγρά και ιδιαίτερα ευαίσθητα σε μηχανικές καταπονήσεις.
Η πίεση ή η ζημιά σε μια μπαταρία μπορεί να προκαλέσει το φαινόμενο της «θερμικής διαφυγής», δηλαδή μια ανεξέλεγκτη αύξηση της θερμοκρασίας. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο καθηγητής Επιστήμης και Μηχανικής Υλικών Neeraj Sharma στην Guardian, η έκρηξη μιας μπαταρίας παραμένει εξαιρετικά σπάνιο ενδεχόμενο.
Σύμφωνα με τον μηχανολόγο μηχανικό Στέλιο Στάθη, οι μπαταρίες ιόντων λιθίου είναι επαναφορτιζόμενες μπαταρίες «στην οποία τα ιόντα λιθίου κινούνται από το αρνητικό ηλεκτρόδιο προς το θετικό κατά τη διάρκεια της εκφόρτισης και αντίστροφα κατά τη φόρτιση {…}. Ο ηλεκτρολύτης, υγρό που υπάρχει μέσα στην μπαταρία και επιτρέπει την μετακίνηση ιόντων και τα δύο ηλεκτρόδια είναι τα συστατικά του στοιχείου μπαταρίας ιόντων λιθίου. Το περίβλημα των κυψελών μπορεί να είναι μέταλλο ή πολυμερές».
Τα κυριότερα αίτια ανάφλεξης είναι τα κατασκευαστικά ελαττώματα, οι μηχανικές φθορές, η υπερφόρτιση, το βραχυκύκλωμα και η έκθεση σε υψηλές θερμοκρασίες. Όταν μια κυψέλη αστοχήσει, ξεκινά η «θερμική διαφυγή», κατά την οποία παράγεται συνεχώς θερμότητα, οδηγώντας ενδεχομένως σε πυρκαγιά ή έκρηξη.
Γιατί οι φωτιές από μπαταρίες είναι τόσο επικίνδυνες
Σε ένα αεροσκάφος, μια πυρκαγιά από μπαταρία λιθίου είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη, καθώς δεν υπάρχει δυνατότητα άμεσης εκκένωσης της καμπίνας.
Καθώς αυξάνεται η θερμοκρασία, επιταχύνεται η χημική αντίδραση στο εσωτερικό της μπαταρίας, με αποτέλεσμα να παράγονται φλόγες, καπνός, τοξικά αέρια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, έκρηξη.
Η καθηγήτρια Amanda Ellis, επικεφαλής της Σχολής Χημικής και Βιοϊατρικής Μηχανικής του Πανεπιστημίου της Μελβούρνης, εξηγεί ότι οι συγκεκριμένες πυρκαγιές είναι ιδιαίτερα δύσκολο να κατασβεστούν, καθώς «δηλαδή υλικά υψηλής ενέργειας που μπορούν να καούν για πολύ περισσότερο χρόνο».
Γιατί δεν πρέπει ποτέ να ρίχνετε νερό
Οι ρυθμιστικές αρχές επισημαίνουν ότι, εάν εκδηλωθεί φωτιά σε power bank ή άλλη μπαταρία λιθίου μέσα στην καμπίνα, το πλήρωμα μπορεί να επέμβει άμεσα χρησιμοποιώντας τον διαθέσιμο εξοπλισμό.
Αντίθετα, όταν η μπαταρία βρίσκεται στον χώρο αποσκευών, η άμεση αντιμετώπιση είναι πρακτικά αδύνατη.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιείται νερό για την κατάσβεση μιας μπαταρίας λιθίου. Αν και η φλόγα μπορεί να σβήσει προσωρινά, η χημική αντίδραση συνεχίζεται στο εσωτερικό της μπαταρίας, με αποτέλεσμα να υπάρχει μεγάλος κίνδυνος αναζωπύρωσης.
Επιπλέον, στις υψηλές θερμοκρασίες το νερό μετατρέπεται γρήγορα σε καυτό ατμό, επιδεινώνοντας την κατάσταση, ενώ ο ηλεκτρολύτης αντιδρά με το νερό παράγοντας τοξικά αέρια ή ακόμη και υδρογόνο, το οποίο είναι εξαιρετικά εκρηκτικό.
Για την αντιμετώπιση τέτοιων πυρκαγιών απαιτείται πυροσβεστήρας ξηρής σκόνης ή CO₂. Όπου αυτό είναι εφικτό, οι ειδικοί συνιστούν η μπαταρία να παραμένει σε ασφαλές σημείο μέχρι να ολοκληρωθεί η καύση της.
